coffi tecaf cymru

Web

Cododd Santiago Domingo y pin ffelt a cherdded at y bwrdd gwyn. Yn CECOCAFEN yr oeddem, y cyd-weithfa coffi ail ris ym Matagalpa. Treuliwyd y diwrnod yn ymwled a phrosiectau amaethyddol yn La Dalia, ac roeddem yn gwasgu cyfarfod ychwanegol cyn diwedd y dydd. Roedd hi wedi 5, ac roedd Santiago a gweddill y criw yn flinedig.

“Dyma’r hyn a gawn fel cynhyrchwyr masnach deg am bwys o goffi” eglurodd Santiago. Ysgrifennodd $1.50 ar y bwrdd. “Beth yw pris bag o goffi yn eich archfarchnad?”

Bu’r coffi garwyr yn ymgynghori ymysg ei gilydd. “Am goffi masnach deg, tua £3.80 y bag”. Rhagor o drafod. “Tua $5.40 y bag” meddem.

“Bag pwys?” holodd Santiago.

“Nage, bag hanner pwys.”

Dychwelodd Santiago at y bwrdd ac ysgrifennu  $10.80.

“Dyna beth yw pris gwerthu ein coffi ni” meddai. “$10.80. Rydyn ni yn derbyn $1.50. Felly y cwestiwn amlwg yw pwy gaiff y $9.30?”

Llunie Nicaragua 295

Santiago Dolmus o CECOCAFEN

Mae economeg coffi, a bob nwydd arall, yn eitha syml. Mae’r rhan fwyaf o’r ‘gadwyn gwerth’ (o dyfu i baratoi i gludo a phacio a gwerthu) yn cael ei lyncu gan y cwmniau mawrion. Y cynhyrchwyr gaiff y rhan lleiaf fel rheol, ac mae hyn yn dibynnu ar lanw a thrai y prisiau yn rhyngwladol. Mae masnach deg yn ceisio wynebu rhai o’r problemau hyn. Gyda phrisiau wedi eu gwarantu, mae effaith y llanw a thrai yn cael eu gwastadau. Gyda chefnogaeth dechnegol gan mwyaf, gall cynhyrchwyr wella ansawdd (ac felly werth) eu cynnyrch. Drwy ddod ynghyd, a gweithio drwy gyd-weithfeydd ail ris aeddfed fel  CECOCAFEN (cyd-weithfa o gyd-weithfeydd) gallant gryfhau eu gallu bargeinio gyda phrynwyr o gwmniau mawr. Ond hyd yn oed wedyn, mae hyn yn golygu fod y rhan fwyaf o’r gadwyn gwerth yn aros tu allan i  Nicaragua.

Solcafe demo 8

Pic: Christian Petersen

Mae ETICO yn ymgais i gywiro hyn. Bydd yn sicrhau fod mwy o’r gadwyn gwerth yn cael ei chadw yn Nicaragua. Mae gan yr Ymgyrch gysylltiadau maith gyda dau o bartneriaid ETICO, Del Campo sy’n delio gyda sesame, a  CECOCAFEN. Amcan ETICO yw hybu cyd-weithio yn hytrach na chystadleuaeth fel modd o sicrhau effeithiolrwydd, ac integreiddio’r gadwyn gyflenwi ar gyfer  gwahanol gynnyrch (gweler yma am ddisgrifiad hwy o’u gwaith).

I gefnogi’r amcan yma, mae Ymgyrch Gefnogi Nicaragua Cymru yn lawnsio ei goffi ei hun,  Tecafé (gydar’r pwyslais ar y Tecaf). Hwn yw y coffi tecaf yng Ngymru, nid oed amheuaeth am hynny, Caiff ei gynhyrchu gan gydweithfa merched sy’n gweithio drwy SOPPEXCCA, un arall o’r cyd-weithfeydd ail-ris yn Nicaragua. Roedd yr Ymgyrch yn ffodus i drefnu ymweliad un o’i cynrychiolwyr, Janixce Florian, yn 2007, a chawsom gwrdd eto a Janixce yn Jinotega yn ystod taith y ddirprwyaeth yn 2009.

Jinotaga 18

Janixce Florian. Pic: Christian Petersen

Mae’r dull o sicrhau mai hwn yw coffi tecaf Cymru yn ddigon hawdd i’w deall. Mae cynhyrchwyr coffi yn cadw y siar fwyaf o’r gadwyn gwerth – tyfu, a threfnu eu rhostio, pacio a chludiant eu hunain. Drwy brynu gan yr Ymgyrch mae cyfran y gwerthwr yn cael ei gadw i’r isafswm. Mae fersiwn o hyn yn gweithio yn dda gyda nifer o ffermwyr coffi yn  Costa Rica (gweler yma am erthygl). Gyda Tecafé, mae’r budd yn  fwy byth, gan weithio drwy gyd-weithfeydd o Nicaragua.
Fel y rhan fwyaf o syniadau, mae hwn wedi bod o gwmpas ers dipyn, hyd yn oed mewn cylchoedd masnach deg. Mae 45% o Divine Chocolate yn eiddo i Kuapa Kokoo, cyd-weithfa o dyfwyr cocoa yn Ghana. Yr un yw’r nod – i sicrhau fod y tyfwyr yn cael cymaint a phosib o’u cynnyrch (gweler yma am stori Divine).

Caiff Tecafé ei lawnsio yn swyddogol yn ystod y mis nesaf. Gobeithiwn y bydd y gwerthiant yn cynyddu yn gyflym, fel y gallwn ddweud yn ystod ein hymweliad nesaf a Nicaragua, ein bod yn gwneud ein rhan fach ni i sicrhau y masnach deg tecaf!

Web



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s