20 mlynedd o deithio i nicaragua

Ymwelodd Siân Howys ar Nicaragua am y tro cyntaf ym 1994. Un deg naw mlynedd wedyn, dychwelodd i’r wlad. Cofnododd ei hargraffiadau am y newidiadau a’r sefyllfa presennol yn Cristion ym mis Ebrill.

Wnes i ymweld â Nicaragua yn 1994 fel aelod o ddirprwyaeth cyntaf Ymgyrch Cefnogi Nicaragua Cymru. Cafodd y mudiad ei sefydlu yn 1986 i gefnogi chwyldro y Sandinistiaid i ymryddhau’r wlad o deyrnasiad gormesol ac unbeniaethol y teulu Somoza. Angharad Tomos a’m perswadiodd ac roedd yna bedwar ohonom yn aelodau Cymdeithas yr Iaith – Selwyn Jones a ‘Rocet’ Arwel Jones oedd y lleill- roeddem yn awyddus i ddeall ymgyrchu dros y Gymraeg o fewn cyd- destun brwydrau byd eang.  Fe ges i hefyd nawdd gan fy undeb UNSAIN fel Gweithwraig Gymdeithasol gan y byddem yn cysylltu gyda grwpiau undebol ac yn trafod hawliau gweithwyr a gwasanaethau llês a gofal i grwpiau bregus. Roedd Peter Heneker, gweithiwr CAFOD hefyd yn aelod o’r ddirprwyaeth ac yn wir roedd ffydd  a gweithredu Cristnogol yn sbardun i nifer ohonom yn enwedig o ran dysgu mwy am agweddau ar ddiwinyddiaeth ryddhâd.

IMAG0851
Roedd y daith gynta yn un bwysig i Ymgyrch Cefnogi Nicaragua Cymru. Gwnaethpwyd cysylltiadau ystyrlon gyda sawl phrosiect a mudiad ac yn enwedig gydag unigolion a grwpiau ar Arfordir Caribi y wlad. Rhoddodd yr ymweliad hwb i’r gwaith cefnogi a dwi’n cofio inni fynd o gwmpas yn siarad gyda sawl cymdeithas a chynulleidfa capel yn codi ymwybyddiaeth am yr hyn welsom – tlodi eithafol ac anhawster difrifol y mwyafrif i gwrdd â gofynion sylfaenol bywyd  yn sgil dychwelyd Llywodraeth Neo – Ryddfrydol yn yr etholiadau rhydd cyntaf a gynhaliwyd yn y wlad. Y neges fawr oedd maint y gwelliannau a gyflawnwyd yng nghyfnod y chwyldro gan aelodau plaid yr FSLN – Frente Sandinista de Liberacion Nacional. Yn wir, aeth yna filoedd o bobl i Nicaragua o sawl gwlad gan gynnwys Cymru yn yr 80au yn frigadistas i gynorthwyo yn yr ymgyrchoedd llythrennedd a gwella iechyd cyhoeddus. Roedd llawer o’r bobl gwrddon ni yn 1994 yn awyddus inni ddeall bod nhw am barhau i weithio trwy fudiadau hawliau a chydweithrefol dros newid  er gwaetha canlyniadau polisi tramor yr UDA a rhyfel y Contras, diffyg diddordeb llywodraeth y dydd ym mrwydrau pob dydd  pobl gyffredin ac effeithiau niweidiol amodau banc y byd a’r IMF wrth iddynt wasgu ar y wlad. I sawl un ohonom roedd yr ymweliad hefyd yn drobwynt personol ac yn werthfawr iawn o ran y cyfle i gael perspectif gwahanol ar ein bywydau a dod i benderfyniadau am newid cyfeiriad- mae yna fendithion annisgwyl yn codi  o deithio a a chael profiadau newydd a gwahanol.
Dros y blynyddoedd mae yna ddirprwyiaethau wedi parhau i ymweld â Nicaragua fel rhan o’r ymgyrch cefnogi. Mae pobl o wahanol gefndiroedd wedi cael eu cymell i fynd  ac mae gwaith y mudiad wedi elwa o’r cyswllt cyson uniongyrchol yma. Hefyd, mae yna lot o fawr o waith codi arian, cyhoeddi deunyddiau a chodi ymwybyddiaeth mewn ysgolion wedi bod yn mynd ymlaen ac mae unigolion wedi dod o Nicaragua i Gymru ar deithiau siarad sydd wedi bod yn fuddiol-  diolch i Ben Gregory am ei ymroddiad di- flino yn trefnu’r Ymgyrch ers y cychwyn.  Mae Ben wedi ysbrydoli sawl un i ymddiddori yn Nicaragua a Chanolbarth America  – mae ganddo stôr o wybodaeth ac mae werth ymaelodi er mwyn derbyn y cylchlythyr. Mi wnaeth ymgyrch Cymru lwyddo i godi miloedd o bunnoedd i helpu pobl Arfordir y Caribi yn sgîl Corwynt Mitch ac mae yna gysylltiad cyson ac ymarferol wedi ei wneud hefyd gyda phrosiect Los Quinchos sy’n helpu’r plant a theuluoedd hynny sydd wedi bod yn byw ar domen sbwriel Managua, La Chureca. Bydd llawer yn gyfarwydd wrth gwrs ag ymweld â stondin lliwgar Nicaragua Cymru yn y Steddfod Genedlaethol ac yn wir yn y fan yna llynedd buom yn trafod y syniad o gymryd rhan yn yr ymweliad eleni.
IMAG0973
Does dim amheuaeth bod yna fudd gwleidyddol  a chymunedol o feithrin y berthynas rhwng Cymru a Nicaragua. Eleni,  fel ar bob ymweliad mi oedd yna raglen lawn o gyfarfodydd i gwrdd gyda gwahanol unigolion a mudiadau – undebau, mudiadau a phrosiectau amgylcheddol, mentrau cydweihredol, prosiectau ymrymuso cymunedau a phobl ifanc yn ogystal â threulio tipyn o amser yn ymweld gyda phrosiectau Accion Medica Cristiana, AMC gafodd ei sefydlu gan griw o fyfyrwyr Cristnogol yng nghyfnod y chwyldro – mae Tearfund yn o bartneriaid AMC. Roedd cyfle i rannu profiadau a dysgu ac ail- sylweddoli rhai pethe pwysig  iawn fel peidio digalonni neu ildio pan fo amgylchiadau yn eich erbyn a bod yn benderfynol i ddal ati i weithio dros obeithion ac amcanion cadarnhaol er lles pobl a chymunedau. Cawsom olwg gan swyddogion ac aelodau’r Llywodraeth ar y rhaglen uchelgeisiol mae nhw’n ceisio cyflawni i drawsnewid bywydau pobl gyffredin o ran dileu tlodi eirhafol a rhoi cyfle i bawb cael addysg a chael safon iechyd sylfaenol – mae Daniel Ortega a’r FSLN bellach nôl mewn grym.
Ond cawsom hefyd glywed lleisiau beirniadol grwpiau sy dal yn teimlo eu bod wedi eu hymylu ac sydd am weld rhaglenni ymrymuso pellach megis y mudiad merched a grwp hawliau pobl hoyw. Yn amlwg, mae llawer iawn o wahaniaethau rhwng Cymru a Nicaragua  o ran amgylchiadau materol a chymdeithasol ond er mor werthfawrogol oeddyn nhw o’n hymweliad a’n cefnogaeth, roeddem yn pwysleisio  bod gan bobl Nicaragua lawer i ddysgu inni  o ran cynnal symylrwydd bywyd a beth yw ystyr cyd- ddyheu a chyd- weithio dros  gyfiawnder a chydraddoldeb a rhyddid.  Mae werth nodi hefyd, o ran y cysylltiad gydag Arfordir y Caribi – mae’n ardal sy’n meddu ar elfen o Lywodraeth ac awtonomi oddi wrth weddill Nicaragua ac mae’n gymdeithas aml- ieithog ac aml- ddiwylliannol – felly mae yna brofiadau cyffredin i’w trafod yn fan na o ran perthynas grym ieithoedd mawr a bach a phwysigrwydd cynnal hunaniaeth gwahanol.
Un o’r bobl arbennig gafon ni y fraint o’u cyfarfod oedd y Tad Miguel d’ Escoto. Mae’n lladmerydd amlwg i ddiwinyddiaeth ryddhâd trwy America Ladin a’r byd. Bu’n Weinidog yn Llywodraeth y Sandinistaid ac fe gafodd ei ddiarddel gan y Pâb o’r Egwys Gatholig. Creodd gryn argraff wrth inni wrando arno yn egluro  ei grêd ym mhwysigrwydd gwreiddio ffydd ym mhrofiadau realiti bywydau’r  di- freintiedig. Siaradodd am Iesu fel ffigwr gwrth- imperialaidf oedd yn herio awdurdodau’r dydd er mwyn ymryddhau ac ymrymuso pobl gyffredin a’r sawl oedd ar ymylon cymdeithas. Profiad grymus hefyd oedd ymweld ä chymuned gwledig Nueva Jeruslem ym mynyddoedd Matagalpa – clywed ffarmwr yn siarad am sut oedd ei fywyd wedi newid ers iddo agor ei fywyd i Grist a chael cymorth gan AMC i gael daen bach o dir i dyfu bwyd ac j gynnal fe a’i deulu – cynt doedd ganddo ddim pwrpas na hunan werth medde fe – nawr roedd ganddo ffydd, teulu, gwaith ac urddas ac roedd yn diolch i Dduw am fywyd llawen. Roedd hi hefyd yn fraint profi cwmniaeth gweddill y criw a chael cyfle i fyfyrio a thrafod yn awyrgylch heddychlon Ty’r Crynwyr, Managua.
Advertisements


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s